Passend onderwijs, 1-zorgroute, groepsplannen, onderwijsbehoefte, groepsoverzichten, handelingsgericht werken (HGW). De kans is vrij groot dat je van deze begrippen gehoord hebt, aangezien de roep naar Passend Onderwijs steeds sterker wordt. Sommige scholen willen niet afwachten wat het kabinet gaat besluiten, en zijn zelf al een traject gestart (al dan niet onder begeleiding van een derde partij) met de 1-zorgroute.

In deze serie kijk ik specifiek naar de betekenis van de 1-zorgroute bij de kleuters, en wat het nu in de praktijk inhoudt. Wellicht gaat elke school weer anders om met de groepsplannen en -overzichten, maar de achtergrond kennis is algemeen.

Vandaag deel 2: het plan

In deel 1 van deze serie hebben we het gehad over de onderwijsbehoefte van kinderen. Om het groepsplan op te kunnen stellen moet je eerst weten wat de verschillende behoeften zijn van de kinderen uit je groep. Nogmaals: je beschrijft alle kinderen, zowel de zwakke, de sterke, als de gemiddelde kinderen.

Nu gaan we over tot het schrijven van het echte plan. Geef jezelf de tijd met deze werkwijze te leren werken, stel een plan op voor één vakgebied voor een korte periode. Hierna evalueer je wat je gedaan hebt, je stelt eventueel je groepsoverzicht bij en je schrijft een nieuw groepsplan.

1. Het format

Hoe het plan eruit komt te zien, bepaal je als school zelf. In ieder geval komt erop te staan voor welk vakgebied, welke groep, welke doelen, welke materialen en hoe en wanneer je wilt evalueren. Bij ons ziet dat er zo uit:

2. Basisaanbod

Eerst ga je beschrijven wat je basisaanbod is. Hiervoor kijk je naar het thema dat je gaat behandelen, je kijkt naar je beredeneerde aanbod of je methode. Welke doelen komen aan bod? Beschrijf niet álle doelen, maar alleen die doelen die specifiek in deze periode behandeld worden. In de periode van herfst tot kerst is dat bijvoorbeeld o.a. rijmen. Bij ‘wat wil ik bereiken’ vul je dan bijvoorbeeld in: de kinderen leren rijmen met eindrijm.

In de kolommen ernaast beschrijf je achtereenvolgens wat je gaat doen, hoe, hoe de organisatie verloopt en wanneer en hoe je evalueert. In de eerste kolom komen de namen te staan van de leerlingen die dit basisaanbod zullen volgen. In het groepsoverzicht staat niet dat zij op gebied van taal een andere aanpak behoeven.

3. Zwakke en sterke kinderen

Nu ga je op het groepsoverzicht na welke kinderen wél in aanmerking komen voor een ander aanbod. Deze kinderen zijn zwakker of juist sterker en hebben meer nodig dan alleen het basisaanbod. Je clustert de kinderen in subgroepen, maar zorg ervoor dat je niet meer dan 3 subgroepen hebt in één groepsplan. Het moet immers wel uitvoerbaar blijven! (dit zou dus kunnen resulteren in een basis-groep, een plus-groep en een min-groep)

Kijk naar de onderwijsbehoefte van deze kinderen en pas al dan niet je doelen voor de subgroepen aan. Let op: de subgroepen kunnen best dezelfde doelen op krijgen, de manier waarop je die doelen wilt bereiken zal dan wel verschillen. Je kunt in het groepsplan opnemen dat je met deze kinderen veel extra oefent (vul de specifieke momenten in onder het kopje Organisatie), en/of dat je extra materialen gebruikt (onder het kopje Inhoud), en/of je individueel dan wel in kleine groepjes wilt oefenen (onder het kopje Aanpak/Methodiek).

4. Doelen

Let er op dat je je doelen goed formuleert. Wellicht heb je wel eens van de term SMART gehoord, of ben je er zelfs mee dood gegooid. Houd altijd in de gaten of je doelen duidelijk en vooral meetbaar zijn. Soms is dat heel lastig, vooral bij kleuters. Als je van een kind uit groep 4 wilt weten of hij de spelling van aai-ooi-oei onder de knie heeft, dan houd je een dictee van 20 woorden en stelt als doel: het kind schrijft minimaal 80% van de woorden foutloos. Bij kleuters zijn de resultaten lang niet altijd zo ‘meetbaar’. Dit houdt zeker niet in dat je toetsjes moet bedenken om te controleren of de kinderen de doelen hebben behaald! Als jij tijdens het verloop van het groepsplan de vorderingen van kinderen goed bijhoudt, en bij de evaluatie goed kijkt naar wat het kind gepresteerd heeft, dan mag je als leerkracht erop vertrouwen dat jij weet of het kind het doel behaald heeft of niet.

Een voorbeeld: het kind kan rijmen met eindrijm. Tijdens het groepsplan heb je in de grote kring rijmspelletjes gedaan, en je hebt deze herhaald in de kleine kring. Na elke activiteit heb je genoteerd welke leerlingen je opgevallen zijn. Pietje zei dat doos rijmt op zak, snapt hij het wel? Een week later: Pietje zegt ‘hee, die woorden klinken hetzelfde!’, hij begint het door te krijgen. Weer een week later: Pietje kan aangeven of 2 woorden rijmen, maar zelf rijmwoorden bedenken is nog moeilijk.

Aan het einde van je thema bepaal je dan wat je met ‘Pietje’ doet: blijft hij tijdens het volgende thema in het subgroepje of kan hij doorstromen naar het basisaanbod? Natuurlijk kun je een rijmwerkblad aanbieden en als doel stellen dat het kind dat blad foutloos moet maken. Je mag je dan wel afvragen of je dat werkblad inzet omdat je dán pas zeker weet of een kind kan rijmen, of dat je het werkblad als toets wilt gebruiken. Vertrouw op je skills als leerkracht!

5. Leerlijnen en planning

Eigenlijk begint het schrijven van een groepsplan bij de kennis van de leerlijnen van kleuters. Zonder die leerlijnen, zonder een vooropgesteld plan van ‘hier beginnen we en hier komen we uit’, wordt het heel lastig duidelijke en meetbare doelen te omschrijven. Schroom vooral niet er naslagwerken bij te gebruiken, ook als jullie bij de kleuters niet met een methode werken. Kijk bijvoorbeeld eens in de map Fonemisch Bewustzijn, daarin staat een heel duidelijke opbouw van doelen. Je hoeft de naslagwerken niet daadwerkelijk te gebruiken, als je in je aanbod maar aan de beschreven doelen werkt.

Als je de doelen eenmaal helder in je groepsplan hebt opgenomen, wordt het plannen van je thema een stuk simpeler. Bovendien heb je in je plan ook aangeven op welke momenten je met de subgroepen wilt gaan werken, waardoor je direct een solide weekplanning kunt maken. Het voordeel van dit ‘dichttimmeren’ is dat je nooit aan het einde van het thema kunt denken: ja, verrek, hoe ging dat eigenlijk met het rijmen van Pietje? Je hebt hem wekelijks (meerdere malen) geobserveerd en je bevindingen geregistreerd. Sterker nog: als je een keer een weekje ziek bent, kan een vervanger in één oogopslag zien wat de bedoeling is, en welke kinderen extra zorg nodig hebben.

******************************

Dit was deel 2 van de serie over groepsplannen bij kleuters, we hebben nu een groepsoverzicht opgesteld en een groepsplan geschreven. Hier vind je ons groepsplan (doc) zoals ik hem ingevuld heb (zonder namen, uiteraard), zodat je een voorbeeld hebt. Ik zeg hiermee niet dat mijn plan perfect is, zeker niet, dit is pas het tweede groepsplan dat ik zo geschreven heb. Ook ik blijf tegen dingen aanlopen die in het volgende plan weer aangepast moeten worden.

Ik ben dan ook benieuwd waar jullie tegen aanlopen. Laat het weten in een reactie of via CONTACT

In een volgend deel wil ik daar dieper op in gaan. Ook volgt er nog een deel dat specifiek ingaat op: wát doe je nu precies met kinderen die sterker of zwakker zijn?